Klon pospolity – opis odmiany, pokrój i stanowisko

Handlowo klon pospolity występuje w kilkunastu odmianach i to one decydują o tym, jak drzewo będzie wyglądać za dwadzieścia lat; sama nazwa gatunku mówi w tej sprawie niewiele. Najczęściej spotykane w ogrodach przydomowych są cztery grupy. Odmiany kuliste, przede wszystkim 'Globosum’, tworzą zwartą koronę w kształcie kuli na wyprowadzonym pniu i rosną powoli. Odmiany kolumnowe, jak 'Columnare’, budują wąską, wydłużoną koronę i sprawdzają się w rzędach przy podjeździe. Odmiany ciemnolistne, z 'Royal Red’ i 'Crimson King’ na czele, mają liście purpurowe przez cały sezon i pracują jako punkt kolorystyczny. Odmiany o liściach zmiennych, jak 'Drummondii’ z kremowobiałym obrzeżeniem blaszki, rozjaśniają miejsca zacienione. Pozostałe gatunki ogrodowe zbiera Drzewa liściaste – odmiany ozdobne do ogrodu i na działkę.

Dobór sprowadza się do jednej decyzji: ile miejsca drzewo może zająć docelowo. Na działce o powierzchni kilkuset metrów forma gatunkowa po dwudziestu latach zdominuje ogród i zacieni sąsiednie nasadzenia. Odmiany szczepione na pniu zachowują przewidywalny rozmiar, więc planowanie odległości od budynku i ogrodzenia jest przy nich prostsze. Przy dużych parcelach, gdzie chodzi o cień i skalę, wybór formy gatunkowej ma sens i to ona daje efekt, jakiego oczekuje się po drzewie alejowym.

Globosum i Columnare na mniejszą działkę

Szczepienie na pniu, zwykle na wysokości od dwóch do dwóch i pół metra, daje w odmianie 'Globosum’ koronę układającą się naturalnie w kulę. Rośnie wolno, a średnica korony po latach mieści się w kilku metrach, dzięki czemu drzewo pasuje do ogrodu przydomowego, przy podjeździe i w donicy na dużym tarasie. Cięcia wymaga tylko korekcyjnego, bo kształt utrzymuje się sam. Prześwietlamy koronę co kilka sezonów, usuwając pędy krzyżujące się i zagęszczające środek, dzięki czemu kula pozostaje regularna i przewiewna. Formę kulistą opisuje osobno Klon pospolity Globosum szczepiony na pniu – opis odmiany, pokrój i stanowisko.

’Columnare’ rośnie przede wszystkim w górę: korona pozostaje wąska, co pozwala sadzić drzewa gęściej w rzędzie i prowadzić je wzdłuż ogrodzenia albo drogi wewnętrznej. Przy takich nasadzeniach zyskuje się osłonę bez zacieniania całej działki, a gałęzie nie wchodzą nad jezdnię ani nad chodnik. Pełne nazwy botaniczne tych dwóch form to Acer platanoides 'Globosum’ i Acer platanoides 'Columnare’. Obie odmiany kupuje się jako materiał starszy, z uformowaną koroną, więc efekt widać od pierwszego sezonu. Różnica w cenie wobec formy gatunkowej wynika z lat pracy w szkółce i z tego, że materiał szczepiony wymaga prowadzenia przez kilka sezonów.

Odległość nasadzenia od zabudowy to przy klonie pytanie ważniejsze od wyboru odmiany, bo błąd popełniony na starcie ujawnia się dopiero po latach. Punktem wyjścia jest docelowa średnica korony: drzewo trzeba odsunąć na tyle, żeby gałęzie nie opierały się o elewację i nie wchodziły nad dach. Przy formie gatunkowej mówimy o kilkunastu metrach zasięgu korony w wieku dojrzałym, przy odmianach szczepionych o kilku. Druga sprawa to system korzeniowy: klon rozbudowuje korzenie szeroko i płytko, przez co potrafi podnieść kostkę brukową, obrzeże trawnika i cienką wylewkę, jeśli posadzi się go przy samym utwardzeniu.

W praktyce planujemy nasadzenie w trzech krokach. Sprawdzamy, gdzie biegną przyłącza i studzienki, bo korzenie szukają wilgoci i z czasem zagęszczają się wokół nieszczelnych instalacji. Mierzymy odległość od granicy działki i rozmawiamy z klientem o tym, jak drzewo będzie wyglądać z perspektywy sąsiada, ponieważ gałęzie przechodzące nad ogrodzeniem bywają źródłem sporu.

Ustalamy też, czy pod drzewem ma rosnąć trawnik: w gęstym cieniu klonu trawa wypada, więc lepiej od razu zaplanować w tym miejscu rabatę z roślin cieniolubnych albo krąg ze ściółki. Szczegółowe odległości od granicy i od sieci wynikają z ustaleń z sąsiadem oraz z warunków zarządcy infrastruktury i to je sprawdzamy przed wbiciem pierwszego palika.

Klony sprzedajemy w kilku formach, a wybór przekłada się wprost na cenę i na to, jak szybko widać efekt. Materiał w pojemnikach obejmuje rośliny młodsze, łatwe w transporcie i w sadzeniu, które szybko się przyjmują. Rośliny z bryłą korzeniową w jucie (tkaninie, którą owija się bryłę na czas transportu) to materiał starszy, zwykle z uformowaną koroną, przeznaczony do nasadzeń, gdzie efekt ma być widoczny od pierwszego sezonu.

Przy drzewach alejowych i przy nasadzeniach zastępczych liczy się obwód pnia, bo to on bywa zapisany w decyzji albo w projekcie. Cały asortyment, z którego dobieramy materiał, zbiera Rośliny z własnej szkółki – katalog drzew, krzewów i traw ozdobnych. Wybrana forma materiału decyduje o tym, kiedy drzewo można posadzić.

Terminy sadzenia zależą od formy materiału. Rośliny kontenerowe sadzi się przez cały sezon wegetacyjny, pod warunkiem regularnego podlewania, co przy zamówieniach letnich jest decydujące. Materiał z bryłą w jucie sadzi się w terminach klasycznych: wiosną przed ruszeniem wegetacji oraz jesienią po opadnięciu liści, kiedy gleba pozostaje ciepła. Jesień daje pod Krakowem przewagę praktyczną, bo drzewo korzysta z wilgoci zimowej i wiosną rusza z częściowo odbudowanym systemem korzeniowym. Nasadzenia wiosenne wymagają za to konsekwentnego podlewania przez całe pierwsze lato, zwykle raz albo dwa razy w tygodniu obfitą dawką pod korzeń.

Przy zamówieniu podajemy wysokości i obwody dostępne w danym sezonie oraz pokazujemy materiał przed załadunkiem. Przy nasadzeniu rzędowym dobieramy drzewa o zbliżonej wysokości i budowie korony z jednej partii, bo różnice w rzędzie widać od pierwszego dnia. Większe egzemplarze wymagają sprzętu przy rozładunku, co uwzględniamy w planowaniu dnia pracy i w wycenie transportu. Drzewo z bryłą o średnicy przekraczającej metr waży kilkaset kilogramów, więc miejsce nasadzenia musi być dostępne dla ładowarki albo trzeba zaplanować dodatkowe ręce do pracy.